مطلق كه جسم مطلق راست ، چه فلاسفهء مشائيه را اعتقاد آن باشد كه امتداد مطلق طبيعت نوعيه بود و در مباحث اثبات هيولى بمعنى اخص نوعيت او اثبات كنند و به نوعيت او برهان فصل و وصل را كه بر اثبات هيولى اقامت كنند تعميم دهند و در كليهء اجسام اجرا دارند و چون اثبات صور نوعيه در اجسام كنند و ملازمت ميان جسميه مطلقه و صورت نوعيه بوجه اطلاق ثابت شود گويند كه جسميت نوعى غير متحصل بود . دوم آنكه در به دو وجود بذات متقوّم بود و از تحصل به فعليتى اتم به شرط لا لكن باستعدادى خاص كه از توجه معداتى مخصوص او را حاصل بود و در طريق سلوك فعليتى اتم و وجودى اكمل سالك باشد و چون به حركتى جوهرى و شوقى ذاتى به آن فعليت و اصل شود به كمال او مستكمل گردد و به قوام او متقوم ، چون صورت جمادية كه نطفه انسان راست كه چون در رحم انسانى محبوس شود به امداد حرارت غريزية كه رحم راست و امداد ديگر معدات بجانب صورت نباتية و نفس نامية به حركتى جوهرى متحرك شود و چون به او رسد به كمال رسد و از قوه جذب و مسك و هضم و دفع و تغذيه و تصوير و نما و توليد به فعل آيد و چون معدات حركت از اين مقام نيز به مقامى اعلى موجود بود و موانع مفقود از اين مقام نيز به جانب نفس حيوانيه حركت كند و از او قوّهء لمس و ذوق و شمّ و سمع و بصر و خيال و وهم به فعل آيد و چون معدات حركت از اين مقام نيز متحقق باشد به مقامى اعلى متوجه گردد تا آنكه به او مستكمل شود پس به نفس ناطقه متحصل آيد و در هر مقامى عالى از اين مقامات كه در طريق سلوك او واقع بود ديگر مقامات دانيه را به وجود خارجى كه آنها راست موجب باشد و آن معانى و ماهيات را كه بر آن مقامات صادق باشند بذات مستتبع بود و بعرض مصداق و آن معانى او را بعرض تابع باشند و بر او بعرض صادق ، مىبينى نفس ناطقه را كه بذات نفس حيوانيه را بوجود خارجى كه او راست موجب بود و مفهوم حساس را بعرض مصداق ، چه لازم حيوان موجود او كه در انسان بود مترتب گردد و مفهوم حساس كه بر آن حصه بذات صادق بود بر ناطق بعرض محمول شود ، از اينجاست كه فلاسفه گويند جنس به نسبت به فصل عرض عام بود و به صدقى عرضى بر او صادق آيد و همچنين نفس حيوانيه نفس ناميه را موجب باشد و ناميه طبع را ، و طبع هيولى را ، پس وجود انسانى را كه جامع اين درجات بود و حاوى اين ماهيات دو اعتبار بود :